නූතන දේශපාලන කතිකාවේදී, “ලෞකික රාජ්‍යයක් හෙවත් නිරාගාමික රාජ්‍යය” යන ලේබලය සාධාරණත්වය, සමානාත්මතාවය සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පරිණතභාවය සඳහා මිනුමක් ලෙස නිතර භාවිතා වේ. ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධව, ව්‍යවස්ථානු නීතිමය රාමුවක් තුළ තමන් කැමති හෝ ඓතිහාසික ආගමක් පැහැදිලිව පිළිගන්නා ජාතීන් සහජයෙන්ම ප්‍රතිගාමී ලෙස බැහැර කරනු ලැබේ.

ලිබරල්වාදීන්ගේ මෙම දර්ශනය මූලික වැරදි වැටහීමක් මත රඳා පවතී. ගෝලීය වශයෙන් ආණ්ඩු ආගම සමඟ අන්තර් ක්‍රියා කරන ආකාරය පිළිබඳ ව්‍යුහාත්මකව විශ්ලේෂණය කරන විට, “නිරාගමික හෙවත් ලෞකික රාජ්‍යය” දේශපාලන මිථ්‍යාවක් බව පැහැදිලි වේ. ලේබලයකින් ජාතියක් විනිශ්චය කිරීමට වඩා, අපි එහි ප්‍රායෝගික යථාර්ථය දෙස බැලිය යුතුය: එනම් එය එහි පුරවැසියන්ට සලකන ආකාරය, සම්පත් බෙදා හරින ආකාරය සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය ක්‍රියාත්මක කරන ආකාරයයි.

මෙම ඇගයීමේදී බලගතු විරුද්ධාභාසයක් මතු වේ: ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජවාදී ජනරජය, ව්‍යවස්ථානුකූලව ලෞකික හෝ නිරාගාමික නොවන නමුත්, ලෞකික නාමයට හඬ නඟන බොහෝ බටහිර ජාතීන්ට වඩා ක්‍රියාකාරීව වඩාත් එකමුතු, සමානාත්මතා සහ සුළුතර අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කරන ආකාරයකින් ක්‍රියාත්මක වේ.

ලෞකිකත්වය පිළිබඳ ගෝලීය මිථ්‍යාව බිඳ දැමීම

ශ්‍රී ලංකාවේ ආකෘතිය වරදවා වටහාගෙන ඇත්තේ මන්දැයි තේරුම් ගැනීමට නම්, බටහිර රටවල පල්ලිය සහ රාජ්‍යය අතර සම්පූර්ණ වෙන්වීම පිළිබඳ මිත්‍යාව මුලින්ම බිඳ දැමිය යුතුය. කිසිදු නූතන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් ආගමික බලපෑමට එරෙහිව සාර්ථකව පවුරක් ගොඩනගා නැත; ඒ වෙනුවට, ලෞකිකත්වය පවතින්නේ බෙහෙවින් සම්මුතිවාදී හා ව්‍යාන්ගාර්ත නීතිමය රාමුවක් මත ය.

එක්සත් රාජධානිය: බටහිර ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ ප්‍රමුඛතම රටක් වන නමුත් ව්‍යවස්ථානුකූලව ලෞකික නොවේ. පාලක රජතුමා නීත්‍යානුකූලව එංගලන්ත පල්ලියේ උත්තරීතර ආණ්ඩුකාරයා වන අතර, රාජ්‍යය එහි ව්‍යවස්ථාදායක පාර්ලිමේන්තුවේ (ලෝඩ්ස් හවුස්) හරියටම තේරී පත් නොවූ ආසන 26 ක් ජාතික නීති සකස් කිරීම සඳහා විශේෂයෙන් ඇන්ග්ලිකන් බිෂොප්වරුන් සඳහා වෙන් කරයි. එංගලන්ත පල්ලියේ පූජක පක්ෂයට රාජ්‍ය රෙජිස්ට්‍රාර්වරුන් ලෙස කටයුතු කිරීමට නීත්‍යානුකූලව බලය පවරා ඇත. එංගලන්ත පල්ලියේ ආගමික විවාහයක් වෙනම රජයේ උත්සවයක් අවශ්‍ය නොවී ස්වයංක්‍රීයව නීත්‍යානුකූලව බැඳී ඇති සිවිල් විවාහයක් නිර්මාණය කරයි.

ජර්මනිය: වචනාර්ථයෙන් ස්වයං ප්‍රකාශිත ලෞකික රාජ්‍යයකි. නමුත් පල්ලි බදු ක්‍රමය හරහා, රාජ්‍යය ලියාපදිංචි පුරවැසියෙකුගේ ආදායම් බද්දෙන් අමතර 8% සිට 9% දක්වා ප්‍රමාණයක් සෘජුවම ලබාගෙන එය පල්ලියට භාර දෙයි. පල්ලිය විසින් පවත්වාගෙන යනු ලබන ආයතන වලට  (ජර්මනියේ රෝහල්, ළදරු පාසල් සහ සමාජ සේවා වලින් විශාල කොටසක් ඇතුළුව) සම්මත ලෞකික කම්කරු නීති මඟ හැරීමට නීත්‍යානුකූලව අවසර ඇත. දික්කසාද වීම හෝ පල්ලියේ මූලධර්මයට පටහැනි අදහස් ප්‍රකාශ කිරීම සම්බන්ධයෙන් සේවකයෙකු නීත්‍යානුකූලව සේවයෙන් පහ කළ හැකිය.

ග්‍රීසිය: ග්‍රීක ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 3 වන වගන්තියේ නැගෙනහිර ඕතඩොක්ස් පල්ලිය “ප්‍රමුඛ ආගම” ලෙස පැහැදිලිවම ස්ථාපිත කර ඇත. රාජ්‍යය සාමාන්‍ය බදු ආදායමෙන් ඕතඩොක්ස් පූජකයන්ගේ වැටුප් සහ විශ්‍රාම වැටුප් ගෙවයි.

ස්කැන්ඩිනේවියාව: ඩෙන්මාර්කයේ සහ අයිස්ලන්තයේ ජාතික පල්ලිය ලෙස එවැන්ජලිකල් ලුතරන් පල්ලිය ව්‍යවස්ථානුකූලව ස්ථාපිත කර ඇත. නෝර්වේ 2012 දී පමණක් පල්ලිය සහ රාජ්‍යය තාක්ෂණිකව වෙන් කරන ලදී, නමුත් රජු තවමත් ව්‍යවස්ථානුකූලව ලුතරන් විය යුතු අතර, රාජ්‍යය තවමත් ජාතික පල්ලියට දැඩි ලෙස අරමුදල් සපයයි.

වතිකානුව සමඟ ගිවිසුම්: ඉතාලිය, ස්පාඤ්ඤය, මෝල්ටාව සහ පෘතුගාලය වැනි රටවල් වතිකානුව සමඟ ද්විපාර්ශ්වික ගිවිසුම් (කොන්කෝඩැට්) ඇත. මෙම ගිවිසුම් යටතේ, කතෝලික පල්ලියේ විවාහයක් සිවිල් නීතිය මගින් ස්වයංක්‍රීයව පිළිගනු ලැබේ. තවද, අභ්‍යන්තර කතෝලික විනිශ්චය සභාවක් (කැනන් නීතිය භාවිතා කරමින්) මගින් විවාහයක් අවලංගු කළහොත්, එම අවලංගු කිරීම ලෞකික සිවිල් අධිකරණ විසින් ස්වයංක්‍රීයව පිළිගත හැකිය.

ප්‍රංශය පමනක් දැඩි රාජ්‍ය ලෞකිකවාදයේ දුර්ලභ ව්‍යතිරේකයකි.

මේ අනුව ඇගයීමට ලක් කළ විට පැහැදිලි වන්නේ බටහිර “ලෞකිකවාදී හෙවත් නිරාගාමික” රාජ්‍යය ආගමික වරප්‍රසාද සමඟ ගැඹුරින් බැඳී ඇති බවය. ඒය ඔවුන් හුදෙක් ඓතිහාසික සිරිත් විරිත් යන තිර පටයෙන් වසා ගනී.

ශ්‍රී ලංකාවට එරෙහි විවේචන විග්‍රහය

විවේචකයින් නිතරම පෙන්වා දෙන කරුනු පරීක්ෂා කිරීමේදී හෙළි වන්නේ ශ්‍රී ලංකාව සමානුපාතික සමානාත්මතාවය සහ විශ්වීය මූලධර්ම මත ගොඩනගා ඇති බවයි.

1. බුද්ධශාසන අමාත්‍යාංශය එදිරිව බහු ආගමික නියෝජනය

බුද්ධාගම ආරක්ෂා කිරීම සඳහා කැපවූ රාජ්‍ය අමාත්‍යාංශයක් තිබීම පද්ධතිමය පක්ෂග්‍රාහී බව ඔප්පු කරන බව විචාරකයෝ තර්ක කරති. ඔවුන් නොසලකා හරින දෙය නම් ශ්‍රී ලංකාව සුළුතර ආගම් පාලන ව්‍යුහයෙන් බැහැර නොකරන බවයි. බුද්ධශාසන අමාත්‍යාංශයට අමතරව, රාජ්‍යය ස්වාධීන, පූර්ණ අරමුදල් සහිත හින්දු ආගමික කටයුතු අමාත්‍යාංශය, මුස්ලිම් ආගමික කටයුතු අමාත්‍යාංශය සහ ක්‍රිස්තියානි ආගමික කටයුතු අමාත්‍යාංශය ක්‍රියාත්මක කරයි.

සුලු ආගමික ප්‍රජාවන් සම්පූර්ණයෙන්ම නොසලකා හරින බටහිර “අන්ධ” ලෞකික රාජ්‍ය්‍යන් මෙන් නොව ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍යය සෑම ආගමකටම එහි උරුමය ආරක්ෂා කිරීමට තමන්ගේම නිල නාලිකාවක් ක්‍රියාකාරීව ලබා දෙයි.

2. රාජ්‍ය අරමුදල් සැපයීමේ විෂමතාවය

බෞද්ධ ආයතනවලට අසමානුපාතික රාජ්‍ය අරමුදල් ලැබෙන බවට නිතර තර්ක කෙරේ. කෙසේ වෙතත්, සැබෑ සාධාරණත්වය යනු බලහත්කාරයෙන් ගණිතමය සමානාත්මතාවය නොව සාධාරණත්වයයි. ශ්‍රී ලාංකික ජනගහනයෙන් දළ වශයෙන් 70% ක් බෞද්ධයෝ වෙති. රටේ ඓතිහාසික සන්ධිස්ථාන, පාසල් සහ සංස්කෘතික යටිතල පහසුකම්වලින් අතිමහත් බහුතරයක් පවත්වා ගැනීම සඳහා රාජ්‍ය වියදම් ස්වභාවිකවම මෙම ජනවිකාස යථාර්ථය පිළිබිඹු කරයි.

70% ක බෞද්ධ බහුතරයක් සහිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රජයක් ජනගහනයෙන් 1% ක් නියෝජනය කරන ආගමික කණ්ඩායමකට සමාන අරමුදල් බෙදා හැරියහොත්, එය මධ්‍යස්ථ වීම නවත්වනු ඇත; එය බදු ගෙවන බහුතරයේ සෘජු වියදමින් සුළුතරයකට දැඩි ලෙස සහනාධාර ලබා දීමක් වනු ඇත. සමානුපාතික වෙන් කිරීම යනු ආගමික වෙනස්කම් කිරීම නොව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී යථාර්ථයේ පිළිබිඹුවකි.

3. පෝය නිවාඩුවේ විශ්වීයත්වය

මාසික පුර පසළොස්වක පෝය නිවාඩුව බොහෝ විට බෞද්ධ නොවන අය මත බෞද්ධ පිළිවෙත් පැනවීමක් ලෙස දක්වා ඇත. කෙසේ වෙතත්, සෑම පුරවැසියෙකුටම එක හා සමානව ලබා දෙන ව්‍යවස්ථාපිත නිවාඩුවක් යනු වෙනස්කම් කිරීමේ පරම ප්‍රතිවිරුද්ධයයි. කිතුනු, හින්දු හෝ මුස්ලිම් සේවකයෙකු බෞද්ධයෙකු ලෙස පෝය දිනයේදී හරියටම එකම වැටුප් සහිත විවේක දිනයක් භුක්ති විඳියි. රට පුරා බාර් සහ මස් කඩ වසා දැමීම ජීවන රටාවේ සුළු අපහසුතාවයක් ඇති කරන බව මම පිලිගනිමි.

නමුත් වඩා වැදගත් දෙය නම්, ශ්‍රී ලංකාවේ නිවාඩු දින දර්ශනය ඕනෑම බටහිර ආකෘතියකට වඩා බෙහෙවින් සාදාරනවේ. සෑම බටහිර ලෞකික රාජ්‍යක්ම පාහේ ක්‍රිස්තියානි දින දර්ශනය නීත්‍යානුකූලව අනිවාර්ය කරයි. ඉරිදා, නත්තල් සහ පාස්කු දිනයන් බලාත්මක කරන ලද ව්‍යවස්ථාපිත නිවාඩු දින වන අතර, ක්‍රිස්තියානි නොවන පුරවැසියන්ට ඔවුන්ගේ වැඩ, පාසල් සහ සිවිල් ජීවිත ක්‍රිස්තියානි ඉතිහාසයට අනුකූල කිරීමට බල කෙරෙයි.

ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍යය ප්‍රධාන හින්දු සැමරුම් (තායි පොංගල්, දීපවාලි), ඉස්ලාමීය සැමරුම් (ඊද්-උල්-ෆිතර්, නබිතුමාගේ උපන්දිනය) සහ ක්‍රිස්තියානි සැමරුම් (මහා සිකුරාදා, නත්තල් දිනය) සඳහා මුළු රටම නීත්‍යානුකූලව ගෞරව කර වසා දමයි.

4. පුරාවිද්‍යාත්මක ආරවුල් සහ ව්‍යවස්ථාමය අනුග්‍රහය පිළිබඳ නොදැනුවත්කම

වඩාත්ම මතභේදාත්මක ගිනි පුපුර උතුරු නැගෙනහිර ප්‍රදේශවල පවතින ඓතිහාසික පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන සම්බන්ධයෙන් ඇවිලී ඇති ආරවුලයි. මෙම ආතතීන් සඳහා විචාරකයින් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 9 වන වගන්තියට දොස් පවරන අතර, එය රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ලත් බෞද්ධ ව්‍යාප්තියට ඉඩ සලසන බව පවසති. මෙය නීතිය පිළිබඳ මූලික වැරදි කියවීමකි.

පුරාවස්තු ආඥා පනත යටතේ, ප්‍රදේශයක් පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානයක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කළ පසු, එය ක්‍රියාකාරී ආගමික භාවිතයෙන් නීත්‍යානුකූලව ඉවත් කරනු ලැබේ. මෙකී ස්ථනයන්හි බෞද්ධ භික්ෂූන් ඇතුළු ඕනෑම අයෙකුට විශේෂිත අවසරයකින් තොරව නව සිද්ධස්ථාන ඉදිකිරීම දැඩි ලෙස තහනම් කරයි. දූෂිත දේශපාලනඥයන් සහ පූජ්‍ය පක්ෂය මෙම නීති මඟ හැරීම දේශපාලන දූෂණය පිළිබඳ ගැටළුවකි; එයට ව්‍යවස්ථාමය පාඨයටම කිසිදු සම්බන්ධයක් නැත. පෘථිවියේ සෑම ජාතියක්ම දේශපාලන වාසි තකා නීතිය කඩ කරන දූෂිත පුද්ගලයින්ගෙන් පීඩා විඳිති; නීති කඩ කරන්නන්ගේ ක්‍රියාවන් සඳහා ව්‍යවස්ථාවට දොස් පැවරීම තාර්කික වැරැද්දකි.

නිගමනය

ශ්‍රී ලංකාව තම සංස්කෘතික අනන්‍යතාවය පිළිබඳව විනිවිදභාවයෙන් කටයුතු කරන අතර බටහිර ලෞකිකවාදයේ කුහක මුහුණුවරට වඩා අවංකභාවය තෝරා ගනී. එහෙත්, බුද්ධාගම පිළිගැනීම යටතේ, එය විශ්වීය ඡන්ද බලය, සමානුපාතික සම්පත් බෙදා හැරීම සහ බහු-ඇදහිලි ඇතුළත් කිරීම සහතික කරන ඉතා ක්‍රියාකාරී, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පදනමක් පවත්වාගෙන යයි. සාධාරණ රාජ්‍යයකට ලෞකික ලාංඡනයක් අවශ්‍ය නොවේ.

Dr Lalith Chandrakantha

කතෘගෙ වෙනත් ලිපි: